Geld overschrijven op rekening: schenking volbracht

Situatieschets

Wanneer ouders met een verstandelijk beperkt kind bij ons komen horen wij hen regelmatig zeggen: 'Wij schrijven op tijd geld over naar het (spaar)boekje van ons kind. Op die manier behandelen wij onze kinderen op gelijke manier wanneer wij aan ons gezond kind ook een schenking via de notaris gedaan hebben.'

Graag zetten we hier wat kanttekeningen bij. Een jurist zal u de stuipen op het lijf jagen wanneer hij u vertelt waarmee je officieel bezig bent. Iemand die in de praktijk staat zal toch wel wat genuanceerder zijn.

De jurist aan het woord

Het is duidelijk dat juridisch aan deze doe-het-zelf planningen toch heel wat haken en ogen zitten.

Even een praktijkvoorbeeld: Weduwnaar schenkt in 2011 aan zijn gezonde zoon een huis ter waarde van € 200.000. Dergelijke transactie gebeurt verplicht via de notaris. Om de gelijkheid tussen zijn kinderen te bewaren stort hij gelijktijdig € 200.000 op het spaarboekje van zijn verstandelijk beperkt kind.

Vader overlijdt in 2015 en de belastingcontroleur stelt deze schenking, naar aanleiding van een bankonderzoek, vast. Zijn oordeel: belastbaar in de successiebelasting.

De gezonde broer die de aangifte heeft ingediend legt echter uit dat het hier gaat om een schenking. De controleur antwoordt hem echter dat het volgens hem gaat om een lening en vraagt bewijs van de schenking. Aangezien de bewijslast bij de broer ligt en deze dit bewijs niet kan geven wordt de € 200.000 inderdaad opgenomen in de successiebelasting.

Een tweede voorbeeld: In ditvoorbeeld hebben we te maken met een gehandicapt kind dat maandelijks grote kosten heeft voor zijn verzorging waardoor zijn erfdeel niet zal volstaan. Daarom besluit de moeder, die twee kinderen heeft, het gedeelte van haar nalatenschap waar ze vrij zal kunnen over beschikken (= beschikbaar gedeelte = 1/3de) nu reeds onder vorm van schenking over te schrijven op de spaarrekening van haar verstandelijk beperkte kind met de vermelding op de overschrijving: 'schenking'.

Moeder overlijdt en er blijkt niets meer over te zijn. Het gezonde kind krijgt, bij het doorlopen van de rekeninguittreksels van zijn moeder, echter kennis van deze schenking. Hij is hier helemaal niet gelukkig mee en schakelt een advocaat in.

Voor deze man is de vermelding van 'schenking' op het overschrijvingsformulier een open deur want dit heeft voor gevolg dat we hier te maken hebben met een schenkingsdocument en aangezien dit verplicht via een notaris moet lopen... De gezonde broer zal dan ook zonder al te veel problemen de nietigheid van de schenking kunnen inroepen. Hierdoor komt dit geld terug in de nalatenschap en zal elk kind 50% krijgen.

Nog een juridische beschouwing: Om te kunnen spreken van een schenking of een gift moeten er drie zaken vervuld worden:

de animus donandi of de wil om te schenken moet aanwezig zijn bij de schenker: in bovenstaande gevallen is dit geen probleem
de traditio of de overhandiging: algemeen wordt aanvaard dat de overschrijving van de ene rekening naar de andere als dusdanig kan beschouwd worden
de acceptatio: de begiftigde moet de schenking ook aanvaarden: hier zullen veel schenkingen aan verstandelijk beperkte kinderen op sneuvelen aangezien men meestal met wilsonbekwame personen te maken heeft

De mensen in de praktijk

Persoonlijk denken wij dat het allemaal niet zo een vaart zal lopen.

In de eerste plaats omdat wij hier te maken hebben met de theorie van de relatieve en de absolute nietigheid.

De absolute nietigheid betekent dat, tijdens het leven van de schenker, iedere belanghebbende de schenking kan nietig laten verklaren.

De vraag is echter wie dit zou doen:

De schenker? Heel onwaarschijnlijk aangezien hij de schenking heeft gedaan
De andere kinderen? Als ze dit toch van plan zijn zullen ze wel wachten tot na de dood van hun ouders want anders zou dit zich weleens tegen hen kunnen keren (beperking van hun nalatenschap tot hun reserve - overdoen van de schenking waardoor ze toch legaal in orde is)
het begiftigde kind? Zou een unicum zijn: iemand die een rechtszaak voert om een schenking in zijn voordeel te laten nietig verklaren
De fiscus: een bankgift is gratis, zij zijn dus geen betrokken partij

De relatieve nietigheid betekent dat, na het overlijden van de schenker, de direct betrokkennen de nietigheid kunnen vorderen:

de andere kinderen: zouden dit kunnen maar als zij vaststellen dat het een gift als voorschot op erfenis is (per definitie, tenzij uitdrukkelijk van afgeweken in een document) en dat dit dus geen impact heeft op hun erfenis, is er weinig reden tot verzet
de begiftigde: weinig waarschijnlijk
de fiscus: is geen betrokken partij

Bovendien hebben we het over de mogelijkheid van nietigverklaring. Het moet dus gevorderd worden voor de rechtbank.

Wij hebben het dan nog niet gehad over de psychologische grens die moet overschreden worden om in te gaan tegen een handeling van uw ouders ten voordele van uw verstandelijk beperkte brus(sen).

Bovendien kunnen de gezonde kinderen, na het overlijden van de schenker, door hun gedrag op een indirecte manier de schenking bevestigen. Dit zou bijvoorbeeld het geval zijn indien zij hier zouden rekening mee houden bij de verdeling van de nalatenschap.

Dikwijls zullen zij bovendien een dergelijke handeling stellen zonder het zelf te weten.

Kortom, de kans dat dit in de praktijk allemaal zo'n vaart zal lopen is helemaal niet zeker. Wij hebben het in ieder geval nog nooit meegemaakt en wij hebben vruchteloos in onze databanken gezocht om een dergelijke zaak voor de rechtbank te vinden.

Besluit

Het is duidelijk dat schenkingen en giften handelingen zijn waarbij u zich best laat bijstaan door een professional. Er zijn immers immens veel details waarop moet gelet worden die kunnen leiden tot een nietigverklaringsvordering.

In de praktijk zal het dikwijls wel altijd niet zo'n vaart lopen maar het zal u maar overkomen. Hierdoor kan gans uw zorgplanning voor uw zorgenkind in het gedrang komen.

Beter voorkomen dan genezen is dan ook de boodschap

Contacteer ons

<< terug